فصل سوم : كدام ابو مسلم البته يادآورى اين مسئله در اينجا ضرورى به نظر مىرسد كه چون بر اثر اشتراك اسمى كه ميان ابو مسلم بحر اصفهانى « 1 » و دو شخصيت ديگر از عالمان اسلامى كه - قريب العصر با وى بوده‌اند براى برخى از پژوهشگران و تذكره‌نويسان اسلامى ، امر مشتبه شده و نتوانسته‌اند شخصيت جنجال برانگيز ابو مسلم اصفهانى را از تمامى جوانب شناسايى كرده و آنگاه به داورى بنشيند ، از اين رو ما در بحثى كوتاه و گويا ، اشاره‌اى بر هر سه نفر مورد نظر مىنماييم تا قهرمان داستان انكار نسخ و آراء و نظرات وى را آن طور كه هست به دست بياوريم . و در ضمن مشكلى كه در گذشته براى گروهى از ترجمه‌نويسان و شايد هم براى ميدانداران مسئله نسخ ، رخ داده است ، براى هميشه حل گردد « 2 » . در ميان پژوهشگران تفسيرى ، در سده‌هاى سوم تا پنجم هجرى ، سه دانشمند به چشم مىخورد كه هر سه از ميدانداران قلم و از تلاشگران حوزه فرهنگ اسلامى بوده‌اند و لكن به دليل شباهتهاى اسمى حرفه‌اى و منطقه‌اى كه داشته‌اند ، موجب

--> ( 1 ) محمد حمزه كرمانى ، مولف كتاب : « البرهان فى متشابه القرآن » هم از ابو مسلم اصفهانى و هم از ابو مسلم مهريزد ، استفاده كرده و نقل مطلب نموده است ، ر . ك : محمد حمزه ، پيشين ص 37 . ( 2 ) البته آقاى سيد محمد رضا غياثى كرمانى ، كتابى كه دربارهء ابو مسلم اصفهانى نوشته است مسئله را مطرح كرده و آراء و نظرات او را در محدوده ده تفسير ، استخراج كرده است كه قابل استفاده است و لكن نويسنده با ديد نقادانه بر مسئله ننگريسته است .